’s Avonds over een vertrouwde, natte Nederlandse snelweg terug naar het hotel, na de door Henk Hogeweg treffend als diner pensant betitelde lezingenavond tijdens het Rijnlands congres 2009. Al vol van indrukken, maar toch nog even de terugblik op de Nederlandse kamerdebatten bekeken, in retrospectie. Democratie as usual: diverse tegenstrijdige meningen, verbaal en fel bestreden op voornamelijk cijfers en zakelijke argumenten. Een en ander gelardeerd met al dan niet verdienstelijk toneel.
Hoe anders was vanavond het betoog van Yves Leterme, voormalig Belgisch premier en Rijnlandse ridder. Meer dan eens vielen de woorden persoonlijke verantwoordelijkheid en betrokkenheid. Juist dit zijn de zwakke plekken die de huidige economische crisis aan de oppervlakte brengt. Alleen al de heisa rondom de buitensporige bonussen legt het gebrek aan persoonlijke betrokkenheid bij sommigen pijnlijk bloot. Leterme noemt in dat verband het Rijnlands model als tegenhanger van de vrijemarkteconomie dan ook treffend en consequent het sociaal gecorrigeerd marktmodel. Met de nadruk op sociaal. Het voert ons wellicht tot de kern van het huidige probleem.
Finetuning voldoet niet meer, althans Leterme, er dienen fundamentele keuzes te worden gemaakt. Leterme, die zichzelf op voorhand als reeds overtuigd betitelt, ging echter vervolgens nauwelijks in op deze betrokkenheid. Hij onderbouwde zijn keuze voor het Rijnlands model daarentegen met inderdaad overtuigende cijfers. Op het eerste oog zijn die cijfers zelfs verbluffend. Het Angelsaksisch model van de vrijemarkteconomie verliest op vrijwel alle fronten van het Rijnlands model als het op langetermijnstrategie aankomt. Daarbij wekte Leterme de indruk dat het Rijnlandse model als zodanig reeds functioneert. Als dat zo zou zijn, was het congres dit weekeinde zinloos en zouden we na vanavond tevreden huiswaarts keren. Helaas. Veel (grote) bedrijven worstelen in toenemende mate met de prangende vraagstukken die het Angelsaksisch model met zich meebrengt.
De huidige crisis in de economische wereld, die hier ook door grondlegger Michel Albert breed werd behandeld, betreft volgens Leterme een window. Niets minder dan een unieke historische gelegenheid om, zoals Leterme stelt, fundamentele keuzes te maken. Toch zullen het waarschijnlijk niet de cijfers die Leterme presenteerde zijn die het noodzakelijke draagvlak creëren voor het breed ondersteunen van het Rijnlands model. Het onderscheid wordt, op bescheiden schaal maar vol overtuiging, wel gemaakt door de medewerkers van het toenemend aantal bedrijven die al lang en breed dit sociaal gecorrigeerd marktmodel hebben omarmd, veelal zonder dat ze het zelf wisten. Rijnlands? Maybe…
De emotionele winst is bij deze bedrijven al lang binnen. Het model werkelijkheid. Vrij van toneel. Geheel uit eigen beweging, zonder verzet, zonder politiek debat, gewoon, uit liefde voor het vak en het bedrijf. Travaille pensant.
Jo Janssen
Geen opmerkingen:
Een reactie posten